Άρθρα

Όλα τα άρθρα του ιστολογίου

Η Παλαιοχώρα ή Παλιοχώρα

Άρθρα,Ιστορία 4 Σχόλια

Από το βιβλίο του Μενέλαου Μωραΐτη  “Ήθη, έθιμα και παραδόσεις της Βόρειας Ορεινής Κέρκυρας”

Είκοσι πέντε χιλιόμετρα περίπου από την πόλη της Κέρκυρας, αριστερά από τον συνοικισμό Τρουμπέτα φθάνοντας στην κορυφή και προτού κατηφορίσουμε προς το χωριό των Αλειμματάδων, υπάρχει ένας μικρός συνοικισμός τεσσάρων οικογενειών και πιο εκεί ο Ναός της Αγίας Άννης. Αφού σταθούμε εκεί, παίρνουμε το μονοπάτι προς τα δυτικά (λογγιασμένο από βάτα και θάμνους), για να επισκεφθούμε μια φανταστική κατά την παράδοση πόλη, την Παλαιοχώρα.

Στη θέση που υπήρξε η πόλη αυτή, σήμερα δεν υπάρχει τίποτα, παρά μόνο θρύψαλα σαν μοναδικοί μάρτυρες μιας περασμένης ζωής της χαμένης πλέον πολιτείας.

Την πόλη αυτή είχαν κτίσει εκεί ψηλά, στο ψηλότερο σημείο της περιοχής, σε έναν επίπεδο χώρο που από τα βορειοδυτικά προστατεύεται από φυσικό φρούριο (βράχια) που ανυψώνονται από κάτω κατακορύφως σαν φυσικό κάστρο για την προστασία της πόλεως από τους βαρβάρους επιδρομείς. Στο χώρο αυτό, όταν οι αγρότες ξελόγγιαζαν το κτήμα τους για να φυτεύσουν αμπέλια, βρήκαν αρχαιολογικά αντικείμενα μεγάλης αρχαιολογικής αξίας, καθώς και κατά διαστήματα βρίσκονται σπασμένα αγγεία, κατά την έκφραση των χωρικών “τσουκάλια, μπουκαλέτα και ποτήρια με μύτες”. Κατά την διήγηση των αγροτών, πιο κάτω από τον χώρο που ήταν η πόλη. Προς τα βορειοδυτικά υπάρχουν λιθιές, οι πέτρες των οποίων είναι κατάλοιπα από τα τείχη της πόλεως. Σύμφωνα με τη παράδοση, στη πόλη αυτή βασίλευε κατά τους αρχαίους χρόνους η βασίλισσα Αγύρω η οποία είχε υπό την εξουσία της είκοσι χωριά τα οποία όλα μαζί πήραν το όνομα της Αγύρω, σήμερα Γύρω.

Και είναι μεν γεγονός ότι, το ήμισυ της περιφέρειας του χώρου που ήταν η πόλη, προστατεύεται από απότομο κρημνό φυσικό φρούριο (καστέλι), και κάτωθεν τούτου το ομώνυμο χωριό οι Καστελάνοι. Νοτιοδυτικά της Παλαιοχώρας σύμφωνα με την παράδοση κατοικούσαν μονίμως οι φρουροί της πόλης, άνδρες εύσωμοι, γενναίοι, ευκίνητοι, ρωμαλέοι, επιδέξιοι μεγάλων αλμάτων. Λόγω των ικανοτήτων τους αυτών τους ονόμαζαν Αλματάδες. Αυτοί έμεναν μονίμως εκεί και φρουρούσαν την περιοχή που ήταν ευκολοδιάβατη από τους επιδρομείς. Τον χώρο λοιπόν αυτό του στρατοπέδου τον έλεγαν και Αλματάδες, μετέπειτα Αλειματάδες και σήμερα λέγεται Αλειμματάδες.

Νοτίως του χωριού τούτου, υπάρχει μέρος από το χωριό Βιτουλάδες, που και αυτό συνκατεστράφη με την Παλαιοχώρα και με το παλιόκαστρον του Βαλανιού. Αντιθέτως, το τμήμα της πόλεως των Αλματάδων δεν κατεστράφη διότι, αφού οι επιδρομείς έκαναν αυτό που επιδίωκαν δεν είχαν λόγους να εμπλακούν με την ένοπλη φρουρά της πόλεως και καθότι δεν είχαν να αποκομίσουν και τίποτε. Και εφόσον το χωριό έμεινε ανέπαφο, οι εναπομείναντες κάτοικοι των Βιτουλάδων συγκατοίκησαν στους Αλματάδες κρατώντας το όνομα Βιτουλαδίτης. Στο χωριό Βιτουλάδες δεν υπάρχουν παρά μόνο ελάχιστοι, (τρεις οικογένειες) και ο Ναός του Αγίου Γεωργίου. Μια ματιά στο χωριό αυτό, είναι αρκετή να μας πείσει ότι, το χωριό αυτό άκμασε σε μια μεγάλη κατά το παρελθόν χρονική περίοδο με αρκετούς για την εποχή κατοίκους. Οι δε σημερινοί κάτοικοι του χωριού των Βιτουλάδων λέγονται Λουκαναραίοι. Οι Λουκαναραίοι ήταν πρόσφυγες από το χωριό Κότρωνας της Επαρχίας Γυθείου του Νομού Λακωνίας.

Επίσης, η παράδοση λέει ότι εδώ στην περιοχή των Αλειμματάδων, στη θέση Παραβία, υπήρξε μεγάλη πηγή η οποία πότιζε ολόκληρη την περιοχή του χωριού. Είχε τόσα πολλά νερά που κινούσε ακόμη και νερόμυλους. Η πηγή όμως και τα χωράφια άνηκαν σε κάποιον τσιφλικά και στον οποίο πλήρωναν μερίδιο. Για να απαλλαγούν για πάντα οι κάτοικοι από τους φόρους, φόνευσαν το παιδί του τσιφλικά για να μην υπάρξει πλέον κληρονόμος, οπότε να σταματήσει κάποτε η καταβολή του φόρου. Ο πατέρας όμως του παιδιού για να τιμωρήσει και αυτός με τη σειρά του τους φονιάδες του παιδιού του, πήγε και έφραξε την πηγή με μαλλί και επάνω τούτου μεγάλη ποσότητα ασβέστη και πέτρες, οπότε τα νερά πήραν άλλη εσωτερική κατεύθυνση και βγήκαν κάτω από το καστέλι της Κρήνης κοντά στη θάλασσα. Δεν γνωρίζουμε κατά πόσο ευσταθή αυτή η παράδοση. Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν νερόμυλοι αλλά δεν υπάρχουν νερά, και ότι η πηγή ξέσπασε εκεί που πράγματι δεν υπήρχε (κατά την παράδοση).

Ερχόμενοι στα χωριά που βρίσκονται κάτω από την Παλαιοχώρα, στους Καστελάνους και Αρκαδάδες που πολλοί από τους κατοίκους αυτών των χωριών έχουν κτήματα στη θέση που ήταν η Παλαιοχώρα. Για την πόλη αυτή πολλοί Γερμανοί έχουν ρωτήσει αν έχουν γίνει κατά το παρελθόν ανασκαφές, ζητώντας και αυτοί από τους κατοίκους πληροφορίες δεδομένου ότι, τα χωριά αυτά είναι παλιά και από την σύνθεση τους δεν έχουν καταστραφεί ποτέ από τους πειρατές σαν χωριά, μόνο το χωριό των Καστελάνων είχε πάθει κατολίσθηση και μεταφέρθηκε από τους κατοίκους του λίγο πιο κάτω στη σημερινή του θέση. Ένα μέρος των κατοίκων του μεταφέρθηκε και έκτισε το νέο μικρό χωριό του στη θέση που είναι τώρα οι Καστελάνοι Μέσης.

Το χωριό αυτό υπήρξε στους πρόποδες του βουνού στη θέση που υπάρχουν ακόμα τα θεμέλια του καταστραφέντος ναού του Αγίου Νικολάου και αφού μεταφέρθηκε το χωριό, μετέφεραν και τον Ναό του ιδίου Αγίου στη σημερινή του θέση. Οι Καστελάνοι πήραν το όνομα τους από το Καστέλι (φρούριο) και Καστελάνος θα πει φρουρός. Επίσης, οι γέροι του χωριού αυτού μας πληροφορούν ότι, όσοι έχουν κτήματα στη περιοχή της Παλαιοχώρας, έβρισκαν κατά την καλλιέργεια τους αρχαία αντικείμενα και τελευταία στη θέση που λέγεται Λάκους βρήκαν πολλά σπασμένα δοχεία.

Συνέχεια του χωριού τούτου, είναι το χωριό των Αρκαδάδων. Ξένος που διαβαίνει, νομίζει ότι και τα δύο είναι ένα χωριό. Το όνομα του το πήρε από το επώνυμο Αρκάδης, που μαζί με τα εις άνω είναι από τα αρχαιότερα χωριά της ορεινής Κέρκυρας. Και το χωριό αυτό υπήρξε στους πρόποδες του βουνού στη θέση Καλύβους και λίγο πιο πέρα υπήρξε η ιερά μονή της Παναγίας της Πλατερνής. Μα ας επανέλθουμε στο χώρο που ήταν η πόλη, να μιλήσουμε όχι για τα άψυχα και ολίγα κατάλοιπα μιας χαμένης πόλεως, αλλά για την έμψυχη φύση που απλώνεται μπροστά μας, μπροστά στα πόδια μας, όταν σε κάποιο δειλινό χρωματισμένο με όλα τα χρώματα του Κερκυραϊκού Ηλιοβασιλέματος φέρουμε τα βήματα μας εκεί επάνω σε ένα άγνωστο, από τον πολύ κόσμο, λογγιασμένο οροπέδιο μέσα στο οποίο ήταν κτισμένη η Παλαοχώρα η οποία περιμένει τα προστάγματα από τους φυσιολάτρες ρομαντικούς να ξεφωνίσουν κάτι από μέσα τους και να ζητήσουν την ανάσταση της. Να πουν: ” Όλα τα παλιά ….. αναστηθήτε και μιλήστε και πέστε μας την ιστορία σας. Όλα τα παλιά ξαναμιλήστε και πέστε μας για τα αιώνια που δεν πεθαίνουν ποτέ, μα δεν ξαναγίνονται πάλι τα ίδια και αιωνίως τα ίδια, και σβήνουν και πεθαίνουν, και ανασταίνονται και ξαναγυρίζουν”.

Εκεί στην άκρη της φανταστικής πόλεως, ζωγραφίζοντας στη φαντασία σου τη ζωή της, την κίνηση της, καθισμένος επάνω σε μια πέτρα, καθώς σκοτεινιάζει πρόσωπα και πράγματα απλώνονται μέσα στη φαντασία σου. Βλέπεις προς τα κεί κοντά στη πλατεία, τα φανάρια που άναψαν και φωτίζουν αμυδρά τους διαβάτες, τους νέους στον περίπατο τους, τις μητέρες με τα παιδιά τους αγκαλιά. Εκεί ο περήφανος, εδώ η αλαζονεία, η μεγάλη ιδέα, η έπαρση. Εδώ τραγουδούν, εκεί ψάλουν. Εκεί δακρυσταλίδες χαράς, πόθου, και παρακεί δακρυσταλίδες πόνου και φρίκης για τον χαμό μιας αγάπης, μιας ζωής. “Γεννήθηκα, με καμάρωσαν, με ζήλεψαν, με φόνευσαν. Έζησα, εφάνταζα, λαμποκοπούσα, ξεθώριασα, πετάχτηκα”.

Μια ιστορία είναι η ζωή. Πάντα η ίδια. Φίλε αναγνώστη. Καλή είναι η μελέτη του παρόντος, αλλά η δυσπιστία έχει τη θέση της στη ζωή μας. Ο Απόστολος Θωμάς είπε: “εάν δεν δω με τα μάτια μου και πασπατεύσω με τα δάκτυλα μου δε θα πιστέψω”. Κάμε και εσύ το ίδιο. Μπορεί να έχεις επισκεφθεί πολύ κόσμο με πολλά ανθρώπινα έργα, αν δεν επισκεφθείς έστω τον χώρο της Παλαιοχώρας και από κει τη δυτική Κέρκυρα, το εξαίσιο αυτό θέαμα του Δημιουργού, δε γνώρισες τίποτε στη ζωή σου. Ανέβα στον παράδεισο να δεις τα κάλλη του, τις ευμορφίες του. Θα νιώσεις την ψυχή σου εκτός του υλικού είναι σου, να περνά υψηλά από γήϊνα, να φτερουγίζει μέσα στο φως του Κερκυραϊκού ουρανού.

Δε θα νοιώσεις τίποτε το αντίθετο που θα θελήσει να σε απογοητεύσει. Βλέπεις τα γύρω και κάτω χωριά κατάλευκα να προβάλλονται μέσα από τον Κερκυραϊκό παράδεισο, τοποθετημένα σαν πολύτιμα πετράδια επάνω στην κορώνα της Κερκυραϊκής φυσικής αρχοντιάς και στο βάθος τον πρασινογάλαζο ορίζοντα που ενώνει τον ουράνιο θόλο με τη γη. Και είναι μεν γεγονός ότι, στη πρώτη επίσκεψη σου ίσως απογοητευτείς διότι θα συναντήσεις τόπους εγκαταλελειμμένους και κατά συνέπεια δύσβατους. Και ένας λόγος περισσότερο όταν οι φυσικές καιρικές συνθήκες δεν επιτρέπουν την ορατότητα.  Αλλά με την υπομονή και επιμονή θα κατορθώσεις να πλησιάσεις, να δεις και να θαυμάσεις τα μεγαλεία της φύσης τα οποία ο Δημιουργός υπερεκπερισού ευλόγησε. Τέλος, επανέρχομαι στο χωριό των Αρκαδάδων το οποίο μαζί με τα χωριά Καστελάνων και Αλειμματάδων συνταυτίζονται με τη χειροπιαστή ύπαρξη της Παλαιοχώρας, σημειώνουμε ότι από το χωριό αυτό κατήγετο ο Μέγας πρωτόπαπας Ιωάννης Βλάχος ο οποίος θεωρείται ένας από τους δραστήριους ιερείς της εποχής τους. Σε ιστορικό κείμενο αναφέρεται το εξής:

“……………… Ιωάννης Βλάχος εξ’ Αρκαδάδων Μ. Πρωτόπαπας Κέρκυρας επιτυγχάνει την από 12 Μαΐου 1356 διαταγήν για την απόλυτον εφαρμογήν των χρυσόβουλων του Δεσποτάτου Μιχαήλ και Μανουήλ … περί απαλλαγής φόρων των Ιερέων, έχοντες το προνόμιον τούτο. Τα ως άνω διατάγματα εφαρμόστηκαν το έτος 22 Δεκεμβρίου 1357 από του δικαστικού πρόεδρου Στεφάνου De Nevirone και των χρονικών Κρητών Γεωργίου Δονάτου De Altavilla και Ιακώβου Ρωμαίου παρουσία και του Δυτικού Αρχιεπισκόπου Κέρκυρας Καστελίνου Ρωμανοπούλου ………………”

Από το ως άνω κείμενο μπορούμε να καταλάβουμε πόσο αρχαίο είναι το χωριό των Αρκαδάδων με τους γνήσιους τούτους Κερκυραίους κατοίκους του και με τα κοινά χαρακτηριστικά τους, τη φιλοτιμία, την απλότητα και την καλοσύνη.

Μωραΐτης Μενέλαος, Ήθη, έθιμα και παραδόσεις της Βόρειας Ορεινής Κέρκυρας, εκδ. Γραφικές Τέχνες Σ. Κοντοσώρος – Γ. Τόμπρος, Κέρκυρα 1993.

Μοιραστείτε το


Warning: mysql_query(): Access denied for user 'aleimmat'@'localhost' (using password: NO) in /home/aleimmat/public_html/wp-content/themes/showtime/freshwork/functions/popular_posts.php on line 9

Warning: mysql_query(): A link to the server could not be established in /home/aleimmat/public_html/wp-content/themes/showtime/freshwork/functions/popular_posts.php on line 9